Thiết Kế Nội Thất Nhà Đẹp, Chuyên Nghiệp Tại Hà Nội - A&MORE
Trang chủ »  TIN TỨC »  Tin tức sự kiện »  Nhà người Thái - những câu hỏi

Nhà người Thái - những câu hỏi

Từ vị trí xây cất, kích cỡ, đến các loại hình trang trí..., ngôi nhà giống như một không gian thiêng để con người gửi gắm một niềm tin tâm linh. Đâu đó trong tâm thức người Thái cũng như trên đỉnh nóc kiến trúc, còn có hình bóng của những chỉ dẫn, kết nối thế giới Đất - Người và Trời nhằm tạo ra một quan niệm hoàn chỉnh về cấu trúc vũ trụ.

 Những câu hỏi – bởi đây mới chỉ là những tìm tòi và ghi nhận riêng của tác giả bài viết; đề tài thú vị này đang chờ sự tham gia, trả lời thấu đáo hơn của các nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, các nhà dân tộc học …

Dân tộc Thái là một cộng đồng lớn trên thế giới, hiện đang tụ cư từ Thiểm Tây, Trung Quốc đến bán đảo Malaysia; từ ven biển Đông, Việt Nam đến vịnh Bengal, Ấn Độ. Cộng đồng này có khoảng 100 triệu người, phần lớn họ sống ở Thái Lan. Số người Thái ở Việt Nam có hơn 1 triệu, chủ yếu tụ cư ở vùng Tây Bắc và Bắc Trung bộ.

Gắn bó với thung lũng như người Thái Đen, Thái Trắng ở Việt Nam hay sống trên hồ Inle như người Shan ở Myanmar; bám víu lấy Biển Hồ như người Khmer ở Campuchia hay tụ sinh ven đồng bằng châu thổ sông Chao Phraya như ở Thái Lan... - Dù ở đâu, một đặc trưng dễ nhận diện nhất của cư dân Thái là kiến trúc nhà sàn.

Nhà sàn Thái không chỉ bày tỏ một thái độ khôn khéo, khiêm tốn trước thiên nhiên. Từ vị trí xây cất, kích cỡ, đến các loại hình trang trí..., ngôi nhà giống như một không gian thiêng để con người gửi gắm một niềm tin tâm linh. Đâu đó trong tâm thức người Thái cũng như trên đỉnh nóc kiến trúc, còn có hình bóng của những chỉ dẫn, kết nối thế giới Đất - Người và Trời nhằm tạo ra một quan niệm hoàn chỉnh về cấu trúc vũ trụ.

 

CHIỀU CAO NHỮNG CHIẾC CỘT

Cùng có quan niệm là được rùa mách bảo cách làm nhà, nhưng mái nhà (lưng rùa) người Thái Đen cao và dốc hơn người Mường. Tuy không nối dài như nhà Êđê, chưa hoành tráng như nhà Bana thuộc những vùng ảnh hưởng sâu sắc văn hóa Môn - Khmer, nhưng nhà người Thái cao và sang hơn rất nhiều so với nhà nhiều tộc người khác ở vùng phía Bắc.

Đặc điểm tạo hình chung của tất cả các dạng nhà sàn Thái là chiều cao của các cột. Cột nhà Thái kê trên các tảng đá cao chứ không chôn sâu xuống đất để tạo sức mạnh, sự bền vững như nhà người Mường và cũng không thấp tè như nhà người Sila, Sán Chay.

 

Vì sao người Thái “thích” lênh khênh?

Kích thước đó trước hết phụ thuộc và được quyết định bởi các đỉnh lũ trong lịch sử. Điều này khá dễ hiểu với cư dân Biển Hồ, hồ Inle hay sông Chao Phraya... Nơi đó mặt nước rộng, dài và thường có chênh lệch rất lớn về biên độ nước lên xuống trong mùa mưa lũ. Nơi đó thường xuyên cất giữ rất nhiều thuyền lớn nhỏ và một phân xưởng hay nhà kho... Nhưng cách giải thích như trên có vẻ chưa thuyết phục với ngôi nhà người Thái Việt Nam. Cộng đồng này có thói quen sống khá xa bờ suối, xa những dòng chảy dù nhỏ. Trước đây người Thái Việt Nam có những luật lệ rất nghiêm ngặt để bảo vệ rừng đầu nguồn. Họ đã né được tối đa những cơn thịnh nộ của thiên nhiên. Phải chăng người Thái có những niềm tin, kiêu hãnh kỳ lạ. Từ “Thai”, “Thay”, “Táy” đều chỉ một khái niệm NGƯỜI để phân biệt với các tộc người khác? Họ cần sống ở biệt với các tộc người khác? Họ cần sống ở nơi cao hơn, có khả năng nhìn xa hơn? Kiến trúc trở thành bệ đài để tự tôn?

 

KBANG VÀ NEN?

Những câu hỏi chung quanh sự khác biệt về chiều cao của nhà người Thái Việt Nam cứ đeo bám tôi trong những chuyến đi tới các nước trong khu vực. Nhà người Thái ở vùng ngữ hệ Môn Khmer ảnh hưởng Phật giáo Nam tông lại ghi dấu, tạo ấn tượng mạnh mẽ bởi chi tiết kbang trên nóc, mái, đẩu hồi nhà.

Mặt cắt của chi tiết rất quan trọng này cho nhận dạng về một tam giác cân. Vượt qua ấn tượng thị giác của khau cút trên mái nhà người Thái Đen, vị trí được thiêng hóa này thường được người Thái, Lào, Campuchia, Myanmar, Malaysia... trang trí rất công phu. Đó là bộ sưu tập kỳ thú các loại hoa văn cây lá, hoa sen, muông thú, hình ảnh Đức Phật và những truyền thuyết về sự hình thành, phát triển của Phật giáo. Các trang trí nóc và rìa mái tập trung thể hiện các mô típ thần rắn Makara, thần chim Naruda với thông điệp lớn về thờ nước, thờ vị thần thông thái bảo vệ Phật pháp.

Phân tích ý nghĩa của các mô típ này, người ta còn nhận ra biểu tượng của những chuyển động, biến hóa rất kỳ ảo từ cánh, nhụy, đài sen, lá bồ đề, bẹ măng, thần rắn, thần chim Naruda, dòng chảy, hoặc ngọn lửa v.v... Đó chính là những thay đổi của tự nhiên theo vòng bốn mùa; là sự vận động của những yếu tố vật chất quyết định sự thành tạo của trái đất, vũ trụ; là sự chuyển vai, đổi phiên gác của những vị thần...

A&more Architecture
Sản phẩm nổi bật