Thiết Kế Nội Thất Nhà Đẹp, Chuyên Nghiệp Tại Hà Nội - A&MORE
Trang chủ »  TIN TỨC »  Tin tức sự kiện »  Một số xu hướng sáng tác kiến trúc tượng đài tưởng niệm liệt sỹ

Một số xu hướng sáng tác kiến trúc tượng đài tưởng niệm liệt sỹ

"Đài tưởng niệm liệt sỹ là đối tượng sáng tác kiến trúc, là biểu tượng của lòng tri ân dân tộc đối với các liệt sỹ. Dù ở vị trí nào đài cũng được xây dựng trong một khuôn viên độc lập, giữ vai trò bỗ cục chủ đạo, trọng tâm của khu vực và thường có hình khối vươn cao chiếm lĩnh không gian. Về hình thức của đài, các KTS đã có nhiều sáng tạo, kết hợp với nhà điều khắc, dù bày tỏ bằng ngôn ngữ kiến trúc đơn thuần, điều khắc thuần túy, hoặc kết hợp giữa kiến trúc và điêu khắc... cũng đều chất chứa tinh thần và tình cảm đặc biệt...."
Từ khi mô hình Đài tưởng niệm liệt sỹ đầu tiên do KTS Nguyễn Văn Ninh thiết kế (đặt tại quảng trường Ba Đình để phục vụ cuộc mít tinh đón Bác Hồ và Chính phủ về Thủ đô vào ngày 01/01/1955) cho đến nay, khắp nơi trên đất nước ngày một nhiều thêm công trình tưởng niệm được xây dựng lên nhằm ghi nhớ công ơn các anh hùng liệt sỹ đã anh dũng hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc.
 
Công trình tưởng niệm rất đa dạng và phong phú về hình thức, quy mô và phạm vi cũng rất khác nhau, chung quy có 2 loại chính là đền và đài.
 
Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ thường nằm trong không gian đô thị hoặc đặt trong nghĩa trang liệt sỹ.
 
Đài liệt sỹ đầu tiên của chính quyền cách mạng được dựng lên ở Quảng trường Ba Đình từ năm 1955 như đã nêu trên, ban đầu là một mô hình làm bằng gỗ, sau đó được xây chính thức bằng gạch tại nghĩa trang Mai Dịch, Hà Nội. KTS Nguyễn Văn Ninh đã đưa ra hình dáng kiến trúc của đài là một khối tháp “thượng thu, hạ thách" vững chãi, các phần đế - thân - mái rõ ràng. Từ bậc tam cấp đi lên vị trí lư hương đặt trước bệ đài, phía trên nổi bật lên hàng chữ “Tổ quốc ghi công” in trên nền cờ đỏ sao vàng đặt dọc chính giữa thân đài đã tạo được sự trang trọng và bề thế. Với bố cục cân xứng, hình ảnh gần gũi mà trang nghiêm, kiểu kiến trúc tượng đài này đã trở thành mẫu hình chung, được nhiều nơi tham khảo, xây dựng ở các tỉnh, thành miền Bắc trong những năm còn chiến tranh.
 
Từ sau năm 1975, khi đất nước hoàn toàn giải phóng, và đặc biệt trong .điều kiện kinh tế phát triển, chính sách đền ơn đáp nghĩa đối với các thương binh, anh hùng, liệt sỹ cùng việc đầu tư xây dựng các nghĩa trang liệt sỹ, xây cất đền, đài tưởng niệm được coi trọng hơn bao giờ hết. Từ thành phố đến nông thôn đều chứ ý việc quy hoạch lựa chọn vị trí xứng đáng để xây dựng các đền, đài tưởng niệm, nghĩa trang liệt sỹ, các cuộc thi tuyển chọn phương án thiết kế đã được tổ chức. Vì vậy, kiến trúc đài tưởng niệm liệt sỹ ngày càng có những điều kiện mới để biểu hiện không chỉ một nghi thức thuần túy mà còn chứa đựng những nội dung văn hóa, triết lý... Nhiều tượng đài đã trở thành tác phẩm nghệ thuật, trở thành điểm đến đầy ý nghĩa văn hóa, tinh thần của nhân dân.
 
Đài tưởng niệm liệt sỹ là đối tượng sáng tác kiến trúc, là biểu tượng của Ịòng tri ân dân tộc đối với các liệt sỹ. Dù ở vị trí nào đài cũng được xây dựng trong một khuôn viên độc lập, giữ vai trò bố cục chủ đạo, trọng tâm của khu vực và thường có hình khối vươn cao chiếm lĩnh không gian, về hình thức của đài, các KTS đã có nhiều sáng tạo, kết hợp với nhà điêu khắc, dù bày tỏ bằng ngôn ngữ kiến trúc đơn thuần, điêu khắc thuần túy, hoặc kết hợp giữa kiến trúc và điêu khắc... cũng đều chất chứa tinh thần và tình cảm đặc biệt.
Trong quá trình hình thành và phát triển, kiến trúc đài tưởng niệm liệt sỹ ở nước ta đã xuất hiện một số xu hướng sau:
 
Xu hướng tạo lập hình ảnh quen thuộc: kiểu đáng và hình hài của loại đài này gợi ý đến nơi trú ngụ tinh thần, tạo dựng nét thân thuộc gần gũi để dễ liên tưởng đến ngôi nhà. Khối đài chính thường sử dụng khối xây, tạo hình theo thế vững chãi, phần thân thu dần lên cao và bao giờ cũng sử dụng mái dốc để kết thúc. Thân đài có thể là một khối đơn giản hoặc khối phức hợp cân xứng, tùy theo mỗi kiểu mà kết thúc bằng 1 mái hoặc nhiều mái. Chi tiết trang trí là các gờ chỉ, tuy không theo mẫu nào cụ thể nhưng có quy tắc chung là làm nổi khối đài và hàng chữ "Tổ quốc ghi công" trải dọc trên 1 hoặc 4 mặt đài. Khởi đầu cho xu hướng này và sau này lan truyền khá rộng có thể kể đến là Đài liệt sỹ Mai Dịch, Hà Nội. Nó được coi là đại diện cho thời kỳ đầu tiên, khi chủ trương xây cất tượng đài liệt sỹ chính thức trở thành một nhu cầu. Xu hướng này về sau đã có những biến thể nhất định, làm phong phú thêm hình thức như phần mái, chi tiết phần thân... nhưng khối chính, dáng dấp chính vẫn theo kiểu "thượng thu hạ thách”.
 
Xu hướng hiện đại, cách tân: thể hiện ý tưởng sáng tạo qua xử lý bố cục kiến trúc, phần đài chính đơn giản, rõ ràng và thiên về hình khối tượng trưng đẻ biểu hiện và đề cao tính triết lý. Xu hướng này rất coi trọng các chi tiết phụ họa kèm theo để tôn vinh đài chính. Một số sáng tác thể hiện sự ảnh hưởng nhất định từ quốc tế, tuy nhiên vẫn có những yếu tố mới, góp mặt vào bức tranh sinh động về kiến trúc tượng đài ở nước ta. Như ở Đài liệt sỹ Nghĩa trang Hàng Dương, Côn Đảo, đài chính là Khối tháp vút cao tượng trưng cho hình ảnh một ngọn nến đang cháy, xung quanh là các thành phần điêu khắc, trang trí mô tả nội dung. Tất cả được bố cục theo kiểu “hô” và “ứng” thống nhất trong một quần thể chung, nhất quán và rõ ràng.
 
Ở Đài tưởng niệm liệt sỹ Quảng Nam Đà Nẵng biểu hiện tập trung một khối kiến trúc - điêu khắc hoành tráng, nổi bật bên dòng Sông Hàn giữa lòng thành phố. Khung chính gồm ba cánh tạo thành thế chân vạc chụm lại và đẩy lên cao rất vững chắc, vừa bộc lộ ý tưởng vĩnh hằng, vừa tạo lập không gian sử dụng ở phần chân đế theo cấu trúc lồng kết chức năng... đã làm tăng thêm giá trị gắn kết giữa hình thức và nội dung ở công trình này.
 
Không có quy mô như hai đài trên, một số đài tưởng niệm của một số địa phương cũng được xếp vào xu hướng này với những đề xuất tìm tòi và thành công nhất định như: các đài liệt sỹ thị xã Mộc Châu (Sơn La), huyện Thạnh Hóa (Long An), xã Thanh Xuân - Sóc Sơn, Hà Nội, ...
 
Xu hướng hiện thực, mô tả: ý tưởng thiết kế đài thể hiện qua hình khối điêu khắc, tạo hình theo chủ đề liên quan đến chiến tranh và sự hy sinh của các liệt sỹ. Điểm chính của xu hướng này là đề cao tính hiện thực, dùng ngôn ngữ điêu khắc để mô tả và cụ thể hóa nội dung. Đi sâu thể hiện hình ảnh, khắc họa một hoặc một số nhân vật đại diện kết hợp những động tác tiêu biểu để liên tưởng ...Ví dụ như Tượng đài bà mẹ nâng niu lá cờ Tổ quốc trong Nghĩa trang liệt sỹ TP. Hồ Chí Minh, hoặc nhóm tượng bà mẹ và chiến sỹ trong Nghĩa trang liệt sỹ Bắc Mỹ Thuận (Vĩnh Long), Đài liệt sỹ huyện Long Hồ (Long An), hoặc hình tượng những đôi cánh tay vươn cao lên trời xanh như Đài Nghĩa trang liệt sỹ  Cùng xu hướng này nhưng diễn đạt ở góc độ khác, đi sâu thể hiện hình ảnh hiện thực về Đảng, Nhà nước với các liệt sỹ như Đài Nghĩa trang liệt sỹ huyện Tuy An (Phú Yên), hoặc mô tả hiện thực 24 xã trong huyện là 24 ngọn nến tượng trưng trên Đài liệt sỹ huyện Khoái Châu (Hưng Yên).
 
Xu hướng mồ phỏng, ẩn dụ: là xu hướng thể hiện theo lối mới nhất về kiến trúc tượng đài liệt sỹ ở nước ta trong những năm gần đây. Tinh thần sáng tác là diễn đạt và truyền tải ý nghĩa theo phong cách biểu hiện tạo ra những suy tưởng khi chiêm ngưỡng, quan sát đài. Người say sưa theo đuổi xu hướng này và đã thành danh trong sáng tác đài tưởng niệm ở nước ta phải kể đến là KTS Lê Hiệp. Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ Bắc Sơn của ông thể hiện một khối vuông vắn bình thường với một tỷ lệ không lớn, nhưng KTS đã khắc họa trên khối này hình ảnh gợi tả mái đền truyền thống âm vào trên 4 mặt đài, ẩn chứa ý nghĩa triết học sâu xa về mối quan hệ hữu cơ giữa âm dương, mất - còn, quá khứ - tương lai. KTS Lê Hiệp đã gieo vần, khởi tử khi sáng tác thể loại công trình tưởng niệm theo một tư duy khác xa những gì có trước đó; Điều này thể hiện rất rõ ở Đài tưởng niệm Tuyên Quang, khá nhiều ngữ nghĩa: Khối đài đậm chất điêu khắc được tạo hình mềm mại bung tỏa ra rất động. Ba cây chụm lại, cũng có thể là 3 miền đất nước mà các liệt sỹ đã hy sinh, dựng thành hình cây đa huyền diệu làm liên tưởng đến địa danh một tỉnh vốn là căn cứ cách mạng. Cũng có thể gợi cho ta hình ảnh khác của một bó đuốc bùng lên thắp sáng vĩnh hằng, ngợi ca sự hy sinh vinh quang của các liệt sỹ....Tất cả đều có thể hình dung ra từ biểu hiện đa nghĩa của công trình này.
 
Đưa ra cái mới nhưng không gây lạ lẫm khi thiết kế Đài liệt sỹ Móng Cái, KTS Lê Hiệp đã tạo lập một hình dáng đài rất mới, ngôn ngữ kiến trúc thể hiện sự truyền cảm đặc biệt: Một rừng cờ tung bay là ý tưởng nổi bật của đài chính không làm giảm đi tính chất uy nghiêm cần có của công trình tưởng niệm mà còn tăng nội hàm của cảm xúc. Có thể nhận thấy từ đây một thông điệp đơn giản: các liệt sỹ của quê hương đã ngã xuống cho lá cờ của tổ quốc mãi mãi tung bay trên bầu trời biên ải,...
 
Sáng tác kiến trúc đài tưởng niệm nói riêng và các công trình tưởng niệm nói chung không dễ sáng tạo nên những tác phẩm nghệ thuật. Tưởng niệm không hẳn chỉ trong tĩnh lặng thường thấy mà trong sâu xa của tâm khảm lòng biết ơn các liệt sỹ đã được các KTS tiếp cận và diễn đạt phong phú.
 
Đất nước trải qua hai cuộc chiến tranh giành độc lập tự do dân tộc, đã có khoảng 6 triệu chiến sỹ anh dũng hy sinh. 65 năm nay (27/7/1947 - 2012), có thể thấy từ mỗi làng quê đến từng thành phố đâu đâu cũng lập đền, đài tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ. Và như vậy, ở góc độ kiến trúc, đây là một đối tượng sáng tác đặc biệt, có số lượng không nhỏ và sự hiện diện hầu như trên phạm vi cả nước. Nhằm góp phần vào việc nhìn nhận và đánh giá chất lượng, giá trị nghệ thuật của loại hình đài tưởng niệm, cần có một nghiên cứu tổng hợp đầy đủ, làm cơ sở cho các địa phương trên cả nước tham khảo, áp dụng.
 
Tham khảo các mẫu nội thất biệt thự mới nhất tạ đây.
A&more Architecture
Sản phẩm nổi bật