Thiết Kế Nội Thất Nhà Đẹp, Chuyên Nghiệp Tại Hà Nội - A&MORE
Trang chủ »  TIN TỨC »  Không gian sống »  Sự cùng quẫn của nhà ống

Sự cùng quẫn của nhà ống

Vì lẽ gì mà hiện nay giới nghề vẫn loay hoay khi tìm lời giải cho những đề bài cải tạo nhà ống hiện đại.

 

 Nhà ống là một hình thức kiến trúc rất phổ biến. Ở Việt Nam, nhà ống Hà Nội, Hội An... rất thú vị, một di sản văn hóa kiến trúc đáng kể. Tuy nhiên, sau hơn hai thập kỷ phát tác “di sản” nền đất phân lô, nhà ống lại vừa là nạn nhân vừa là nguyên nhân của rất nhiều vấn đề xã hội học đô thị. Trực tiếp nhất, nó làm giảm chất lượng sống của mỗi gia đình. Trên facebook đang có một số diễn đàn rất sôi nổi về cuộc cách mạng nhà ống. Một kiến trúc sư có nick name Vu Bale đặt vấn đề rất hay: Sự cùng quẫn cuối cùng của nhà ống cũng chính là cơ hội cho nhà xanh!

 

 

THỊ TRƯỜNG NHÀ ỐNG

 

Trước đây, nhà ống chủ yếu bám mặt đường và phát triển chiều dài, chiều sâu. Nhưng đến hôm nay đã có thêm các tòa nhà chung cư như một dạng nhà ống... xếp đứng. Nhà ống trên cao mau chóng hình thành từ các căn hộ chung cư được nối dài thêm bởi các rọ thép ở hai đầu. Trong khu phố cổ Hà Nội, đặc trưng của kiến trúc này là phủ, bịt tôn kín từ mái xuống tường...

Từ những năm 80 của thế kỷ trước, khá nhiều gia đình viên chức ở Hà Nội đã tận hưởng niềm hạnh phúc tột cùng khi được sở hữu một căn nhà riêng. Cộng hưởng với niềm vui đó là xi măng, sắt thép có nguồn cung dồi dào hơn. Kết cấu khung bê tông nâng sàn đã cho phép nhà nhà đua nhau vươn theo chiều cao. Kèm theo đó, rất nhiều vấn đề trở ngại như thấm mái, nóng, bí, thiếu sáng, ẩm... đã phát sinh. Nhưng thấm mái ư? Không khó - đã có tôn xanh, tôn đỏ, tôn chống nóng, tôn cách âm, tôn lạnh... Nóng ư? Hấp thụ nhiệt tăng cao? Không sao - đóng kín cửa chạy điều hòa, vừa mát vừa khô, hất bức xúc sang nhà hàng xóm, trả nóng cho trời...

 

Cũng ở Hà Nội, người viết đã có điều tra một hộ nhà ống có thiết kế "điển hình để khảo sát những bất lợi của mô bình kiến trúc này. Đối tượng nghiên cứu là một ngôi nhà hướng chính Tây, trên diện tích đất 90m2, có sân trước 20m2, sân sau gần 2m2 Vào mùa hè, trong một ngày tiêu biểu, nhiệt độ trên nóc tum là 42°C; dưới mái tôn là 35°C; giếng trời tầng 4 là 36,5°C; các tầng khác đều phổ biến ở 32oc. Tầng 3 và 4 rất nóng, tầng 1 và 2 khá bí và tối. Vào lúc 9 giờ sáng hay 3 giờ chiều, phòng ngủ phía sau tầng 2 vẫn luôn phải bật đèn. Nhiều góc nhà không thể cân bằng sán g tự nhiên, tốc độ gió bằng không ngay khi ngoài trời có gió tây bắc cấp 4. Nấm mốc phủ kín trần tầng 1. Việc tiêu thụ điện mùa hè tằng gần gấp đôi so với các mùa khác… Nhu cầu của gia đình chủ nhân nhà ống này là cải tạo lớn, tổ chức lại không gian, hướng đến một nơi ở tiện ích, xanh, sáng, thoáng, giản dị, chi phí đầu tư cũng như vận hành thấp. Ngôi nhà hướng nội. Điểm nhấn chính là vườn treo với hệ mái che phủ, tường, ban công đều là cây xanh, che chắn nắng hè và gió mùa đông bắc. Hướng mọi khoảng nhìn đẹp nhất vào bên trong sân vườn. Giảm 4oc – 6oc cho mỗi không gian (mùa hè). Giữ kín gió và ấm về mùa đông. Chủ đọng điều chuyển gió, chiếu sáng tự nhiên. Phòng khách, phòng làm việc, WC sáng thoáng. Qua thăm dò sơ bộ thêm 50 gia đình có nhà ống xoay theo bốn hướng ( Đông, Tây, Nam, Bắc), phần nhiều đều có nhu cầu cải tạo lớn. Với những hộ này, nhà ống có thể là một thỏa hiệp về tình cảm quá đắt giá. Với người khác lại là bước lùi về nhận thức. Phần lớn là làm nhà theo tâm lý đám đông, cóp nhặt kiểu dáng... Và sau một thời gian quá dài, chắc hẳn hàng triệu gia đình sống trong một căn nhà ống cũng đã quá ngấm và hiểu hết mọi bất tiện, tốn kém, ức chế từ một bản thiết kế dở, một lối tư duy cũ mòn.

 

Từ những đề bài trên cho thấy, cải tạo nhà ống đang là một thị trường quá lớn với tư vấn thiết kế kiến trúc.

 

NHÌN LẠI NHÀ XƯA

 

Vì sao nhà ống Hà Nội lại nên nông nỗi?

 

Thử nhìn lại những bưu ảnh chụp cảnh nhà phố Hàng Đào, Cầu Gỗ, Đinh Liệt năm 1921. Đến bao giờ Hà Nội có thể tìm lại một thái độ ứng xử với thiên nhiên, với đời sống của chính mình theo tinh thần này?

 

Nghèo đó mà không hèn. Còn nhiều khó khăn nhưng ngăn nắp, chân thành, giản dị, nền nếp. Có cái ống khói “nhà Tây” nào vươn lên cao trong “ngôi làng Việt” nhưng thẳng thớm, nghiêm ngắn, không hề chen lấn, kệch cỡm. Thành phố chưa có mấy họa sĩ, kiến trúc sư; thế mà công trình vẫn có design, có vần điệu, nhịp điệu... Chưa thấy ảnh hưởng trường phái, phong cách nào; thế mà cả Tây lẫn Ta đều ám ảnh không nguôi, khó quên.

 

Những ngôi nhà ống lớn nhất trên phố Hàng Đào cũng không bao giờ có thể tạo nên những âm hưởng lãng  mạn như nhà dài của người Êđê ở Tây Nguyên. Chiều dài vật lý, thước đo nào có thể trụ đứng trên một không gian cao nguyên đầy ắp văn hóa, sử thi. Kích cỡ ngôi nhà dài được người Êđê “diễn họa” như tiếng chiêng ngân dài của tù trưởng hay những nhịp chân ngựa thực sự chồn mỏi mà vẫn chưa chạy tới cuối nhà...

 

Theo chủ quan của người viết, dấu tích, tinh thần, triết lý nhà ống Việt thời trước, bây giờ chỉ có thể tìm kiếm ở Hội An. Một khe cửa ở nhà Đức An đâu chỉ là giải pháp ngăn cách hay chiếu sáng. Bức tường gỗ đó có thể thay đổi, di động theo mùa. Nóng mở ra, lạnh khép lại, mở khép đến đâu, như thế nào cũng tùy theo thời tiết và khi lũ về thì tường trở thành đê. Một sân trong bình dị ở nhà Quân Thắng, một góc công trình phụ nhà Tân Ký, từ cầu vượt của nhà 80 Trần Phú.... những khoảng hẫng của công trình, những tách biệt quan hệ chính phụ của không gian, những thay đổi của mặt cắt ngang đều dẫn đến một hiệu ứng thị giác lạ lùng: lớp mái lô xô. Như là nhịp của núi rừng, như là dao động của sóng; con người đồng điệu, thích ứng với mọi biến động của nắng nóng, gió lạnh, mưa, lụt... Chính những nét đặc thù này của kiến trúc đã giúp cho âm nhạc, thi phú, hội họa... chỉ cần “ký sinh” vào một góc nhỏ của nhà ống thôi cũng đủ lưu danh tác phẩm.

 

LOAY HOAY?

 

Dường như có rất nhiều bài học trong quá khứ nhằm tạo ra một không gian nhà ống kinh điển. Nhưng vì lẽ gì mà hiện nay giới nghề vẫn loay hoay khi tìm lời giải cho những để bài cải tạo nhà ống hiện đại?

 

Thực tế cho thấy việc khảo sát của các kiến trúc sư, hình như chưa nhiều người vượt ra ngoài sự đo vẽ? Chủ nhà chỉ cần nhà sáng thoáng, mát về mùa hè, ấm về mùa đông và không quá nồm ẩm khi mùa xuân. Nhưng rất thiếu những khảo sát, nghiên cứu, phân tích về các yếu tố vật lý kiến trúc. Rất thiếu những tư vấn thế nào là không gian ống và không gian mở? Chiều dài của nhà ống có là điểm mạnh để phát triển đồ án? Làm thế nào để đưa thời gian vào không gian? Khoảng sân trong có giúp cho ngôi nhà tự túc khí sạch? Làm thế nào để thiên nhiên thực sự được nhìn nhận như một phần tử kiến trúc riêng biệt và cùng những công năng khác tổ hợp lên ngôi nhà?

 

Chẳng cần quay lại tìm kiếm những nguyên lý “máy ở” của Le Corbusier. Có ai tìm thấy gì trong ngôi nhà ống Kanamori của KTS Tadao Ando? Cũng còn khá lâu nữa mới có thể giải phóng mặt bằng, tạo nên cảm xúc mới cho không gian theo kiểu Gary Chang (Hong Kong) từng thể hiện trong chuỗi nhà nghỉ dưới chân Vạn Lý Trường Thành...

 

Người viết đã từng nhận thấy có cách xử lý rất giản dị, thú vị cho một ngôi nhà ống ở Đầm Trấu, Q. Hai Bà Trưng, Hà Nội. Cũng nhà 5 tầng nhưng nó chỉ cao bằng 2/3 ngôi nhà khác. Mặt tiền rất bình thường nhưng không gian bên trong là một thái độ rất khác. Việc bố trí lệch tầng làm các không gian sinh hoạt chung - riêng không bị chia cắt quá rõ rệt. Cầu thang không quá dốc giúp cho dịch chuyển dễ dàng hơn. Khu WC có ba chiều chiếu sáng tự nhiên. Nằm trong phòng ngủ bị giới hạn bởi ba bức tường nhưng vẫn có thể nhận biết sự thay đổi của thời tiết qua chiếu sáng, thông gió tự nhiên... Ngôi nhà này thường được cho thuê với giá cao gần gấp đôi nhà khác, mà lúc nào cũng đắt khách. Công trình đã tiết kiệm chi phí cho cả chủ đầu tư và xã hội. Ngôi nhà được làm cách đây gần chục năm, nhưng đến nay vẫn chưa thấy “lạc hậu” so với những nhà cùng loại.

 

Còn một vấn đề không nhỏ, đó là cải tạo khác hẳn với xây mới. Chủ nhà thường chỉ muốn bỏ ra một khoản tiền hợp lý, nếu không muốn nói là rất tiết kiệm. Họ không muốn bỏ tiền quá nhiều để kiến trúc sư chỉ để lại những thay đổi mang tính hình thức của kiến trúc. Cái chủ nhà cần trước hết, không phải là nhà đẹp, nhà hay, mà là ngôi nhà thông minh với những giải pháp khôn ngoan, có khả năng tự điều chỉnh trước những đổi thay, biến đổi của môi trường, khí hậu.

 

Hiện nay, mặt bằng giá tư vấn thiết kế cải tạo (ở Hà Nội) chừng gần 1 triệu đồng/m2. Qua điều tra sơ bộ, thay vì ôm về một đống vật liệu sắt, kính, gạch, đá..., có nhiều chủ nhà khẳng định sẽ trả giá cao hơn nhiều lần để mua một thái độ nồng ấm của kiến trúc sư. Ý kiến các kiến trúc sư thế nào? Phần mình, người viết có lẽ sẽ bắt đầu bản thảo chương I cho cuốn sách có nhan đề “Văn hóa Việt Nam nhìn từ nhà ống”... 

 

 

A&more Architecture
Sản phẩm nổi bật