Thiết Kế Nội Thất Nhà Đẹp, Chuyên Nghiệp Tại Hà Nội - A&MORE
Trang chủ »  TIN TỨC »  Không gian sống »  Phụ mà không phụ

Phụ mà không phụ

Theo quan niệm từ trước đến nay, các công trình phụ (hay bộ phận phụ) trong căn hộ hay trong ngôi nhà, thường bao gồm bếp, xí, tắm, kho...

Trong khuôn khổ bài viết này chỉ đề cập đến không gian bếp và khu vệ sinh trong các căn hộ chung cư. Đây là bộ phận công trình không thể thiếu, có thể nói là vô cùng quan trọng trong việc đánh giá mức độ tiện nghi và chất lượng cuộc sống.

 

Vào những năm 80 trở về trước, Nhà nước cung cấp và phân phối nhà ở theo cơ chế bao cấp, có khoảng 30% cán bộ, công nhân, viên chức Nhà nước (chủ yếu ở các đô thị lớn phía Bắc) được cấp nhà ở. Người dân chỉ cần có chỗ ở là đủ, chưa quan tâm đến không gian phụ, nhu cầu này đã trở  thành thứ yếu.

 

Điểm qua một được xây dựng từ những năm 60 ở Hà Nội (tập thể Kim Liên, Nguyễn Công Trứ, Văn Chương...) chúng ta thấy trong giai đoạn này các mẫu nhà chưa đề cập đến căn hộ khép kín, mà chỉ là những phòng ở đơn thuần, tiêu chuẩn diện tích thường từ 4 - 6m2 /người. Khu phụ được sử dụng chung cho một cụm căn hộ.

 

Giai đoạn 1970 - 1980 căn hộ hoàn chỉnh, khép kín, nhưng chưa độc lập mới dần được hình thành (khu tập thể Trung Tự, Giảng Võ, Thành Công). Một căn hộ thường dành cho 2 gia đình, phòng ở được thiết kế riêng biệt, còn sử dụng chung bếp và khu vệ sinh. Trong quá trình sử dụng, các hộ gia đình đã tự phân chia và cải tạo khu phụ để phù hợp với mục đích sử dụng và bảo đảm tính riêng tư của từng hộ gia đình. Vào giữa thập niên 80, nhà chung cư được xây dựng theo phương pháp công nghiệp hóa bằng công nghệ lắp ráp tấm lớn. Căn hộ ở được thiết kế theo kiểu đơn nguyên, có tính độc lập cao hơn, bếp và khu vệ sinh được tiêu chuẩn hóa.

 

Từ những năm 90 trở lại đây, xây dựng chủ yếu là chung cư nhiều tầng và cao tầng, được thiết kế theo kiểu đơn nguyên, căn hộ ở độc lập, khép kín.

 

Với các không gian khu phụ ngày càng ở mức độ tiện nghi đáp ứng nhu cầu sử dụng cao và cao cấp.

 

Với các dạng tổ chức không gian mặt bằng cho thấy mức độ tiện nghi cũng thay đổi qua từng giai đoạn.

 

Dạng nhà chung cư tập thể với khu phụ sử dụng chung, xa phòng ở, thiếu diện tích, không bảo đảm điều kiện tiện nghi tối thiểu, làm nảy sinh hàng loạt vấn đề xã hội.

 

Dạng nhà chung cư căn hộ không độc lập, không khép kín, hai hoặc nhiều căn hộ sử dụng một khu phụ, được bố trí tập trung ở hai đầu hay ở giữa đơn nguyên. Khu bếp chung quá nhỏ, chật hẹp, không đáp ứng nhu cầu nấu nướng, không được chiếu sáng tự nhiên, tiêu chuẩn phục vụ thấp, làm mất đi tính riêng tư của từng cá thể, giảm chất lượng cuộc sống.

 

Dạng nhà chung cư căn hộ khép kín, chưa độc lập, không gian khu phụ nhỏ hẹp, theo kiểu hành lang, không có tiền phòng, Tỷ lệ diện tích khu phụ chỉ đạt 6m2 /căn hộ.

 

Dạng nhà chung cư căn hộ độc lập, khép kín có tiêu chuẩn diện tích khu phụ tăng lên từ 8-10m2 / căn hộ. Đối với các căn hộ có diện tích lớn, các phòng ngủ còn được bố trí có khu vệ sinh riêng.

 

Việc tổ chức không gian và bố trí mặt bằng công trình phụ trong căn hộ phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện kinh tế - xã hội cũng như cơ chế quản lý Nhà nước về nhà ở.

 

Sự thay đổi trong việc tổ chức và bố trí không gian khu phụ qua các thời kỳ theo các quy định của Nhà nước dưới góc độ tiêu chuẩn.

 

Theo tiêu chuẩn 20TCN 109-83 “ Nhà ở căn hộ - Tiêu chuẩn thiết kế”, quy định diện tích bếp của mỗi căn hộ không nhỏ hơn 4m2 . Không gian bếp đơn giản, chỉ được coi là chỗ nấu nướng nên thường có cơ cấu không hợp lý. Bếp thường tối và hẹp, thiếu ánh sáng tự nhiên. Không gian bếp không có mối liên hệ với các không gian khác trong căn hộ, không thể hiện được tính trọng tâm, làm mờ nhạt vai trò và chức năng của không gian bếp.

 

Cũng theo tiêu chuẩn trên thì kích thước của các phòng xí, tắm được quy định như sau:

- Khi cửa mở ra ngoài : 0,8m X 1,2m;

- Khi cửa mở vào trong: 0,8m X 1,5m.

 

Với kích thước như trên và mỗi căn hộ chỉ có một khu vệ sinh. Quy định này chỉ đáp ứng cho các nhu cầu sinh hoại tối thiểu.

 

Đến giai đoạn 1985-1990, xây dựng hàng loạt chung cư ở Thanh Xuân Bắc, Nghĩa Đô... thay thế bằng tiêu chuẩn TCVN 4450-1987 “Căn hộ ở -Tiêu chuẩn thiết kế”. Theo tiêu chuẩn này, diện tích bếp được quy định sau:

- Đối với căn hộ 1 phòng: 4,0m2- 4,5m2,

- Đối với căn hộ 2 phòng: 5,0m2- 6,0m2

- Chiều rộng bếp : 1,5 m khi bố trí theo 1 hàng và 2,4m khi bố trí theo 2 hàng.

 

Theo tiêu chuẩn này, không gian bếp đã tính đến yêu cầu bảo đảm cho việc bố trí chỗ đun nấu, chậu rửa, tủ chạn và chỗ làm thức ăn, đã tạo điều kiện cho các thao tác trong lúc nấu nướng, cũng như điều kiện vì khí hậu, vệ sinh trong bếp được thuận lợi và được cải thiện.

 

Đối với khu vệ sinh (phòng xí, tắm) tiêu chuẩn này vẫn giữ nguyên các định mức như trong tiêu chuẩn 20 TCN 109- 83. Điều này đồng nghĩa với việc chất lượng cuộc sống với nhu cầu thư giãn trong sinh hoạt và vệ sinh cá nhân vẫn là một đòi hỏi còn quá xa vời.

 

Những năm 90 trở lại đây, hàng loạt chung cư cao tầng ra đời như Bắc Linh Đàm, Trung Hòa - Nhân Chính, Mỹ Đình... Với mức sống ngày càng được cải thiện và nâng cao, thì con người càng chú trọng nhiều hơn đến tiện nghi, chất lượng và hưởng thụ trong cuộc sống. Trong mỗi một ngôi nhà, những không gian trước kia gọi là “phụ” thời bây giờ đó trở thành một bộ phận quan trọng, không thể thiếu, được đầu tư và chiếm một tỷ lệ không nhỏ trong tổng thể kiến trúc ngôi nhà.

 

Không gian bếp ngoài chức năng nấu nướng thông thường, còn mang lại một không khí sinh hoạt ấm cúng của các thành viên trong gia đình sau một ngày làm việc. Phòng tắm còn là không gian để thư giãn sau những mệt mỏi, căng thẳng trong cuộc sống hối hả của thời kỳ công nghiệp.

 

Năm 2007, tiêu chuẩn TCVN 4450-1987 "Căn hộ ở - Tiêu chuẩn thiết kế” được soát xét lần 2. Theo dự thảo của tiêu chuẩn này, việc bố trí không gian và diện tích của bếp và khu vệ sinh đã có nhiều sự lựa chọn hơn.

 

Không gian bếp được bố trí có lối vào trực tiếp, gần ban công hoặc logia, gần hệ thống kỹ thuật (cấp thoát nước, cấp ga)... Ưu tiên tiếp xúc trực tiếp với bên ngoài để bảo đảm thông thoáng và vệ sinh môi trường. Trong khu vực bếp được bố trí ống thoát khói, thoát mùi. Phòng ă có thể kết hợp với bếp và liên hệ với phòng sinh hoạt chung.

 

Phòng vệ sinh chung được thiết kế ở khu vực gần phòng khách, phòng sinh hoạt gia đình và phòng ăn. Phòng vệ sinh riêng được thiết kế độc lập cho mỗi phòng ngủ.

 

Theo dự thảo của tiêu chuẩn này, không gian bếp, vệ sinh đã được chú trọng và có được một chỉ tiêu diện tích phù hợp. Tuy nhiên, để các không gian trên thực sự phản ảnh chất lượng cuộc sống, thì cần kết hợp các yếu tố để hợp thành một không gian kiến trúc đạt các yêu cầu về mức độ tiện nghi, sang trọng, thoải mái trong sử dụng, có chất lượng cao; tạo được môi trường vi khí hậu tối ưu. Đó là phải có đủ kích thước, diện tích cho các hoạt động trong bếp và khu vệ sinh (xí, tắm); được bố trí ở vị trí có mối liên hệ thuận tiện và không gây ảnh hưởng với các bộ phận khác trong căn hộ; trang thiết bị phải được bố trí hợp lý và kết hợp hài hòa, phù hợp với công năng sử dụng. Có giải pháp thông gió, chiếu sáng phù hợp với điều kiện khí hậu nhiệt đới, nóng ẩm của Việt Nam, hạn chế nhiệt lượng phát sinh trong quá trình đun nấu vào mùa hè, giảm thiểu sự nồm, ẩm trong mùa đông khi phải đóng kín các cửa.

 

Đối với không gian bếp, cần nắm bắt chức năng chính trong hoạt động nấu nướng, đó là chuẩn bị nấu, dọn bàn ăn, rửa bát đĩa , làm khô và cất dọn. Trong đó, khoảng cách từ bàn chuẩn bị đến chậu rửa và bếp đun là không gian chính trong khu vực bếp, thường được bố trí theo hình chữ U hoặc chữ L.

 

Cần chú ý sự kết hợp các vật liệu hoàn thiện trong nhà bếp để tìm được sự hài hòa, thống nhất mang lại cảm giác dễ chịu cho người sử dụng. Những bức tường độc đáo sẽ khiến cho không gian bếp trở nên sống động và gần gũi hơn.

 

Đối với khu vệ sinh, đặc biệt là phòng tắm thì cần có kích thước đủ rộng để bố trí cho thích hợp. Thông thường phòng tắm có hai khu vực sử dụng: khu vực khô và khu vực ướt. Khu vực khô thường để bố trí chậu rửa và bồn cầu, còn khu vực ướt là nơi để tắm. Không gian phòng tắm không chỉ tiện nghi và sạch sẽ mà còn phải là không gian thư giãn, có độ bóng sạch và sang trọng. Nội thất trong phòng tắm cần đặc biệt chú ý đến chất liệu, kiểu dáng, màu sắc và ánh sáng. Khu vệ sinh ít nhất phải có một mặt thoáng tiếp xúc với bên ngoài hoặc sân trong, giếng trời, lỗ thông tầng...  

A&more Architecture
Sản phẩm nổi bật